Kategorie
Esej Filozofia

Dyskurs religijny jako ekspresja emocji. Rozważania w duchu filozofii religii Wittgensteina i Kołakowskiego

Ten esej dotyczy filozofii religii, a mówiąc bardziej precyzyjnie: kognitywnego (poznawczego) statusu zdań religijnych. W pierwszej części tekstu opiszę i uzasadnię naturalizm metodologiczny, czyli przyjmowane przeze mnie stanowisko badawcze. Nakreślę także związek między naturalizmem metodologicznym a metafizycznym. Następnie zastanowię się nad tym, czy zdania religijne są jedynie ekspresją emocji osób wierzących (emotywizm), czy można im jednak przypisać pewną wartość estetyczną lub poznawczą, na przykład: rolę poznawczą w przed-teoretycznym ujęciu moralności. Wreszcie przyjrzę się filozoficznym propozycjom Leszka Kołakowskiego oraz Ludwiga Wittgensteina. Pochodząca z Dociekań filozoficznych Wittgensteina koncepcja gier językowych zostanie wyróżniona jako dobry model dla wyjaśnienia statusu zdań religijnych oraz funkcjonowania dyskursu religijnego.

Kategorie
Esej Filozofia

Heglowska nieskończoność afirmatywna i zagrożenie idealizacją (geopolitycznego) realizmu

W tym artykule wyjaśniam kluczowe dla filozofii Hegla, a zarazem stosunkowo mało znane, pojęcie ‘Nieskończoności afirmatywnej (prawdziwej)’ w kontekście omówienia znaczenia idealizmu dla Hegla oraz obecnej popularności (geo)politycznego ‘realizmu’ w Polsce.

Kategorie
Esej Filozofia

Naturalizm a racjonalność. Dyskusja Petera van Inwagena z C.S. Lewisem

W tym eseju przyjrzę się związkom między naturalizmem a racjonalnością. W tym celu odtworzę dyskusję Petera van Inwagena z C.S. Lewisem. Podstawowym punktem odniesienia będzie dla mnie artykuł Inwagena: Argument C.S. Lewisa przeciwko naturalizmowi – streszczę i skomentuję jego główne tezy. Uzupełnię także tę dyskusję namysłem nad pewnymi założeniami, jakie wydają się stać za oryginalną teorią Lewisa, pochodzącą z Cudów (1947).

Kategorie
Esej Filozofia

Rozróżnienie wartości artystycznych i estetycznych a trudności współczesnej teorii sztuki

Wraz z pojawieniem się awangardy koncepcje wartościowania dzieł sztuki okazywały się coraz bardziej bezradne wobec stworzenia obiektywnych kryteriów oceny. Sztuka neoawangardowa nie pozostawiła już żadnych złudzeń, że teorie oparte tylko na wartościach artystycznych lub estetycznych nie są wystarczające. Zacznę od przedstawienia sposobów pojmowania wartości i ich realizowania, następnie skupię się na pięknie jako wartości ściśle kojarzonej ze sztuką. Na końcu wskażę racje przemawiające za rozgraniczeniem wartości artystycznych i estetycznych w filozofii sztuki oraz przeprowadzę krótkie podsumowanie całości rozważań.

Kategorie
Esej Filozofia

Czy warto być filozofią?

W poprzednich odcinkach (Filozofowie w ogrodzie nauki i Jak to jest być filozofią?) pisałem o tym, czym jest pop nauka, pop scjentyzm, jakie są relacje między nimi a filozofią, w końcu o tym, jaki jest stosunek filozofii do nauki i jakie są relacje między nauką a filozofią. W dzisiejszym odcinku przyjrzę się kwestii aksjologicznej i zadam bardzo ważne pytanie.

Kategorie
Esej Filozofia

Spór o skuteczność łaski. Boże przyczynowanie a wolna wola człowieka

W tym tekście postaram się zrekonstruować spór de auxiliis (spór o skuteczność łaski) między molinizmem a tomizmem, który rozegrał się w XVI wieku. Najpierw zarysuję oryginalne stanowisko Luisa de Moliny, następnie przedstawię zarzuty, jakie w duchu tomizmu postawił w tym sporze Domingo Báñez. Punktem wyjścia dla tego przedsięwzięcia jest artykuł Andrzeja P. Stefańczyka, Boże przyczynowanie a wolna wola: zarys kontrowersji między tomizmem a molinizmem w XVI wieku.

Kategorie
Esej Filozofia

Społeczny bunt a koncepcja mitu Georges’a Sorela

Zachęcamy do przeczytania eseju Społeczny bunt a koncepcja mitu Georges’a Sorela autorstwa Cypriana Kraszewskiego.

Kategorie
Esej Filozofia

Cenzopapa – humorystyczny przejaw kontrkultury w polskiej cyberprzestrzeni. Jak ukomiczniono wizerunek Jana Pawła II?

W tym eseju przyjrzę się powodom, jakie stały u podstawy powstającego ponad dziesięć lat temu kontrkultu Jana Pawła II. Analizie zostaną poddane wybrane aspekty cenzopapy, pojawią się też grafiki oraz memy, które są obiektem analiz. Cenzopapę najczęściej moglibyśmy określić jako przykład teorii niespójności, ze względu na komiczność niespójnej relacji pomiędzy rzeczywistością a treściami przedstawionymi w cenzopapach.

Kategorie
Esej Filozofia

Problem „Ja”

Celem tego artykułu jest przyjrzenie się problematyce „Ja”[1]. Prowadzą mnie publikacje Dana Zahaviego, przede wszystkim Subjectivity and Selfhood oraz Fenomenologiczny umysł, praca napisana przy współpracy z Shaunem Gallagherem. Informacje o pewnych koncepcjach, nawiązujących do myśli buddyjskiej oraz eksperymenty na mózgach, związane z wątkiem problemu podzielnego umysłu, referuję za książką Przebudzenie. Duchowość bez religii Sama Harrisa.

Kategorie
Esej Filozofia

Hitchcock filozoficzny, czyli dlaczego kino mistrza suspensu interesuje filozofów filmu?

Alfred Hitchcock w pamięci wielu fanów zapisał się przede wszystkim jako niedościgniony mistrz suspensu i grozy, autor klasycznych thrillerów szpiegowskich oraz dreszczowców, formujących współczesny wizerunek kina. Hitchcockowski człowiek to postać znajdująca się w stałym zagrożeniu, wynikającym z chaotycznej struktury świata. W swej egzystencji ponosi odpowiedzialność za czyny, których nie popełnił, musi udowadniać własną niewinność i dokonywać wyborów, które często stawiają go w obliczu moralnego dylematu.