Kategoria: Esej

  • Prawo Tworzenia fundamentem filozofii Józefa Hoene-Wrońskiego

    Prawo Tworzenia fundamentem filozofii Józefa Hoene-Wrońskiego

    Trwa Polski listopad – nasza inicjatywa związana z popularyzacją filozofii polskiej. Dzisiaj zachęcamy was do zapoznania się z tekstem Józefa Okulewicza o filozofii Józefa Hoene-Wrońskiego. Może tym razem uda nam się wspólnie lepiej zrozumieć, czym jest Prawo Tworzenia.

  • Dyskurs religijny jako ekspresja emocji. Rozważania w duchu filozofii religii Wittgensteina i Kołakowskiego

    Dyskurs religijny jako ekspresja emocji. Rozważania w duchu filozofii religii Wittgensteina i Kołakowskiego

    Ten esej dotyczy filozofii religii, a mówiąc bardziej precyzyjnie: kognitywnego (poznawczego) statusu zdań religijnych. W pierwszej części tekstu opiszę i uzasadnię naturalizm metodologiczny, czyli przyjmowane przeze mnie stanowisko badawcze. Nakreślę także związek między naturalizmem metodologicznym a metafizycznym.

  • Heglowska nieskończoność afirmatywna i zagrożenie idealizacją (geopolitycznego) realizmu

    Heglowska nieskończoność afirmatywna i zagrożenie idealizacją (geopolitycznego) realizmu

    W tym artykule wyjaśniam kluczowe dla filozofii Hegla, a zarazem stosunkowo mało znane, pojęcie ‘Nieskończoności afirmatywnej (prawdziwej)’ w kontekście omówienia znaczenia idealizmu dla Hegla oraz obecnej popularności (geo)politycznego ‘realizmu’ w Polsce.

  • Naturalizm a racjonalność. Dyskusja Petera van Inwagena z C.S. Lewisem

    Naturalizm a racjonalność. Dyskusja Petera van Inwagena z C.S. Lewisem

    W tym eseju przyjrzę się związkom między naturalizmem a racjonalnością. W tym celu odtworzę dyskusję Petera van Inwagena z C.S. Lewisem. Podstawowym punktem odniesienia będzie dla mnie artykuł Inwagena: Argument C.S. Lewisa przeciwko naturalizmowi – streszczę i skomentuję jego główne tezy. Uzupełnię także tę dyskusję namysłem nad pewnymi założeniami, jakie wydają się stać za oryginalną teorią Lewisa, pochodzącą z Cudów (1947).

  • Rozróżnienie wartości artystycznych i estetycznych a trudności współczesnej teorii sztuki

    Rozróżnienie wartości artystycznych i estetycznych a trudności współczesnej teorii sztuki

    Wraz z pojawieniem się awangardy koncepcje wartościowania dzieł sztuki okazywały się coraz bardziej bezradne wobec stworzenia obiektywnych kryteriów oceny. Sztuka neoawangardowa nie pozostawiła już żadnych złudzeń, że teorie oparte tylko na wartościach artystycznych lub estetycznych nie są wystarczające. Zacznę od przedstawienia sposobów pojmowania wartości i ich realizowania, następnie skupię się na pięknie jako wartości ściśle […]

  • Czy warto być filozofią?

    Czy warto być filozofią?

    W poprzednich odcinkach (Filozofowie w ogrodzie nauki i Jak to jest być filozofią?) pisałem o tym, czym jest pop nauka, pop scjentyzm, jakie są relacje między nimi a filozofią, w końcu o tym, jaki jest stosunek filozofii do nauki i jakie są relacje między nauką a filozofią. W dzisiejszym odcinku przyjrzę się kwestii aksjologicznej i […]

  • Spór o skuteczność łaski. Boże przyczynowanie a wolna wola człowieka

    Spór o skuteczność łaski. Boże przyczynowanie a wolna wola człowieka

    W tym tekście postaram się zrekonstruować spór de auxiliis (spór o skuteczność łaski) między molinizmem a tomizmem, który rozegrał się w XVI wieku. Najpierw zarysuję oryginalne stanowisko Luisa de Moliny, następnie przedstawię zarzuty, jakie w duchu tomizmu postawił w tym sporze Domingo Báñez. Punktem wyjścia dla tego przedsięwzięcia jest artykuł Andrzeja P. Stefańczyka, Boże przyczynowanie […]

  • Społeczny bunt a koncepcja mitu Georges’a Sorela

    Społeczny bunt a koncepcja mitu Georges’a Sorela

    Zachęcamy do przeczytania eseju Społeczny bunt a koncepcja mitu Georges’a Sorela autorstwa Cypriana Kraszewskiego.

  • Cenzopapa – humorystyczny przejaw kontrkultury w polskiej cyberprzestrzeni. Jak ukomiczniono wizerunek Jana Pawła II?

    Cenzopapa – humorystyczny przejaw kontrkultury w polskiej cyberprzestrzeni. Jak ukomiczniono wizerunek Jana Pawła II?

    W tym eseju przyjrzę się powodom, jakie stały u podstawy powstającego ponad dziesięć lat temu kontrkultu Jana Pawła II. Analizie zostaną poddane wybrane aspekty cenzopapy, pojawią się też grafiki oraz memy, które są obiektem analiz. Cenzopapę najczęściej moglibyśmy określić jako przykład teorii niespójności, ze względu na komiczność niespójnej relacji pomiędzy rzeczywistością a treściami przedstawionymi w […]

  • Problem „Ja”

    Problem „Ja”

    Celem tego artykułu jest przyjrzenie się problematyce „Ja”[1]. Prowadzą mnie publikacje Dana Zahaviego, przede wszystkim Subjectivity and Selfhood oraz Fenomenologiczny umysł, praca napisana przy współpracy z Shaunem Gallagherem. Informacje o pewnych koncepcjach, nawiązujących do myśli buddyjskiej oraz eksperymenty na mózgach, związane z wątkiem problemu podzielnego umysłu, referuję za książką Przebudzenie. Duchowość bez religii Sama Harrisa.

  • Hitchcock filozoficzny, czyli dlaczego kino mistrza suspensu interesuje filozofów filmu?

    Hitchcock filozoficzny, czyli dlaczego kino mistrza suspensu interesuje filozofów filmu?

    Alfred Hitchcock w pamięci wielu fanów zapisał się przede wszystkim jako niedościgniony mistrz suspensu i grozy, autor klasycznych thrillerów szpiegowskich oraz dreszczowców, formujących współczesny wizerunek kina. Hitchcockowski człowiek to postać znajdująca się w stałym zagrożeniu, wynikającym z chaotycznej struktury świata. W swej egzystencji ponosi odpowiedzialność za czyny, których nie popełnił, musi udowadniać własną niewinność i […]

  • Dlaczego Dilthey „zabił” lekcje języka polskiego

    Dlaczego Dilthey „zabił” lekcje języka polskiego

    Tym razem mamy dla was coś nietypowego: tekst o teorii Wilhelma Diltheya napisany w formie dialogu. Co więcej, jest to dialog sądowy, na tezy Diltheya pada cień oskarżenia. Łatwiej to pewnie uchwycić „na żywo” niż przybliżyć w kolejnych zdaniach opisu, więc – bez dalszych wyjaśnień – zapraszamy do lektury oskarżenia.